Departamenti i Antikitetit

Periudha qytetare ilire ( shek. V-I p. e. sonë )

Në objekt të kësaj periudhe janë problemet kryesore që lidhen me themelimin dhe zhvillimin e qyteteve dhe shteteve ilire. Studimi nis me qendrat e para protourbane ilire dhe me qytetet koloni në territorin ilir. Në tematikën e studimit të kësaj periudhe përfshihet sistemi urbanistik i qytetit dhe organizimi politik në faza të ndryshme zhvillimi, pa lënë jashtë dhe veprimtaritë ekonomike, prodhimin dhe shëmbimin, qendrat kryesore të prodhimit dhe shkëmbimit, raportet me qendrat e tjera qytetare, raportet me kolonitë. Një vend të rëndësishëm zë studimi i proçesit të krijimit dhe zhvillimit të shtetit ilir. Për studimin e qytetit dhe shtetit ilir janë kryer gërmime në një sërë qytetesh antike ilire, si Amantia, Antigoneja, Apolonia, Butrinti, Bylisi, Dimali, Dyrrahu, Lisi, Oriku, Skodra, Selca e Poshtme, Zgërdheshi, etj. Një kujdes i veçantë është treguar që kërkimet arkeologjike në qytet antike ti kthejnë ato në pika të vizitueshme për publikun e gjerë vendas e të huaj.

Periudha romake

Përfshirja e Ilirisë në Perandorinë Romake pati rrjedhojat e veta. Problemet kryesore që trajtohen janë të lidhura me ndryshimet që pasuan pushtimin romak të Ilirisë së Jugut. Në fushën e antikitetit janë ndërmarrë gërmime në një varg vendbanimesh të fortifikuara dhe qutete ilire. Në grupin e këtyre qyteteve ilire janë Amantia, në Ploçë të Vlorës; në kalanë e Irmajt në rrethin e Gramshit; në kalanë e Gajtanit në rrethin e Shkodrës; në Rosujë të Tropojës; në Cukë të Ajtoit në rrethin e Sarandës; në qytetin e Dimalit në fshatin Krotinë të rrethit të Beratit; në Antigone pranë fshatit Saraniqit të rrethit të Gjirokastrës; në qytetin e Lisit; në qytetin e Zgërdheshit në afërsi të Krujës; në qytetin e Selcës së Poshtme të Pogradecit; në qytetin e Klosit në rrethin e Fierit; në Bylis,Margëlliç e Mashkjezë të Fierit dhe në Butrint e Foinike Gërmime janë ndërmarr dhe në qytetet antike koloni si Dyrrahu; Apollonia dhe Oriku.